Күңгірт – күрең топырақтар

Күңгірт-күрең топырақтар Қазақстан аумағында 52–53º және 50–51º солтүстік ендіктер аралығында кең, ирелеңдеген жолақ түрінде таралған.
Бұл топырақтар ең көп Қарағанды, Ақмола, Павлодар, Ақтөбе, Қостанай және Батыс Қазақстан облыстарында кездеседі, ал Абай облысында шағын аумақтарды алып жатыр.
Биоклиматтық тұрғыдан бұл топырақтар қалыптасқан аймақ — климаты күрт континенталды, орташа құрғақ дала тиесілі.
Өсімдік жамылғысы ксерофитті түптес астық тұқымдастардың (бетегелер, типчак, тал шытыр, сұлы шөптері) түрлі қауымдастықтарымен сипатталады, олардың арасында құрғақшылыққа төзімді әртүрлі шөптер мен бұталар (қараған, спирея) аз мөлшерде кездеседі.
Топырақ түзуші жыныстар алуан түрлі және негізінен төрттік дәуірге жататын шөгінділермен ұсынылған: лесс тәрізді саздақтар, элювийлер, элювиальды-делювиальды шөгінділер, неоген-палеоген дәуіріндегі саздар мен олардың элювийлері, ежелгі аллювийлік құмдар, құмдақтар, жеңіл саздақтар, бор және мергель (аз мергельді жыныстар).
Күңгірт-күрең топырақтардың морфологиялық профилі айқын жіктелген. Қарашірік горизонтына тән белгілер: қоңырлау реңкті қою сұр түс, тың жерлерде – түйіртпекті құрылым, ал жыртылған жерлерде – шаңды-түйіртпекті құрылым.
Жоғарғы горизонттағы қарашірік мөлшері механикалық құрамына байланысты:
сазды, ауыр және орташа саздақ топырақтарда — 3,0–4,5%,
құмды және жеңіл саздақ топырақтарда — 1,0–2,5–3%.
Күңгірт-күрең топырақтардың түрлері олардың профилінің құрылым ерекшеліктеріне байланысты ажыратылады. Бұл ерекшеліктер олардың орналасу жағдайларымен, топырақ түзуші жыныстардың қасиеттерімен, алдыңғы топырақ түзілу процесінен қалған белгілермен және топыраққа антропогендік әсермен анықталады. Ал түрлерге жіктеу гумус горизонтының қалыңдығына қарай жүзеге асырылады.